Sztuka wobec zakresów wolności człowieka liberalnego - praca zbiorowa, Mirosława Zalewska-Pawlak

Wolność stanowi podstawową wartość współczesnych ideologii liberalnych. Utożsamiana jest z prawem jednostki do samostanowienia w zakresie wyborów osobistych, a także społecznych i politycznych. Respektowania prawa każdej osoby do wolności domagali się pedagodzy personaliści, m.in. twórca Deklaracji Praw Człowieka (J. Maritain), utwierdzali w tym prawie ideolodzy liberalizmu historycznego i współczesnego. Człowiek przełomu XX i XXI w. jest dumny z niezbywalnego prawa do wolności. Często odrzuca zatem wszelkie formy przymusu społecznego, kulturowego, co sprawia, że staje się on czasem podmiotem działań samowolnych, przyjmuje wolność wyboru myśli i postaw wyłącznie w kontekście wyzwolenia „od” wszelkiej odpowiedzialności, autorefleksji, konsekwencji. Drugim zjawiskiem niepokojącym pedagogów w XXI w. jest niezwykle sugestywne i ciągle narastające oddziaływanie przekazów multimedialnych, zawłaszczających pole autonomii jednostki, stawiające człowieka wobec iluzji wolności wyborów (od rzeczy prozaicznych, jak zakup środków spożywczych, do sposobu spędzania czasu wolnego), zachęcające do przyjęcia medialnego, konformistycznego stylu życia. Idole kultury masowej, stojąc na drodze młodego człowieka, zapraszają go do przyjemnego konsumowania swych wytworów, odsuwając w nieokreśloną przyszłość trud tworzenia własnego scenariusza życia. Zagrożenia cywilizacji wolności znane są pedagogom, choć nie zawsze wiedza ta prowadzi do konstruktywnych działań wychowawczych w szerszej czy lokalnej skali. Zapraszając do wypowiedzi pedagogów z różnych ośrodków uniwersyteckich, postawiliśmy pytanie: jak realizować wychowanie do wolności we współczesnej edukacji estetycznej?