Miasta, zamki i klasztory państwa krzyżowego Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie nad Bałtykiem - Tomasz Borowski

Państwo stworzone przez zakon krzyżacki nad Bałtykiem było fenomenem nieznajdującym precedensu w średniowiecznej Europie. Od pierwszej połowy XIII w. przez ponad 300 lat Krzyżacy władali terenami, które obszarem równać się mogły za średniowieczną Anglią i przewyższały rozmiarem tereny kontrolowane przez jakikolwiek inny zakon rycerski. Zbudowali ponad 200 zamków i założyli dziesiątki, w większości ufortyfikowanych miast. Państwo zakonne wykształciło własną, unikalną kulturę, w obrębie której kwitła sztuka, rozwijała się urbanistyka, architektura sakralna oraz obronna. Po rządami zakonu żyły dziesiątki tysięcy ludzi, funkcjonowały klasztory, biskupstwa, szpitale, gildie kupieckie, folwarki, młyny, handel oraz flota. Wszystko to powstało w zupełnie wyjątkowych okolicznościach państwa krucjatowego i stanowi świadectwo ogromnego potencjału organizacyjnego oraz kulturotwórczego zakonu krzyżackiego. Na południowo-wschodnich wybrzeżach Morza Bałtyckiego powstało jedno z najbardziej intrygujących państw albo raczej władztw terytorialnych średniowiecznej Europy.