Instytucja wyłączenia sędziego w procesie cywilnym, której poświęcona jest niniejsza monografia, należy do podstawowych procesowych gwarancji bezstronności sędziego, bezstronność zaś stanowi zasadniczy element rzetelnego procesu cywilnego. Tak więc instytucję tę należy też postrzegać w kontekście ustrojowym - jako jedną z gwarancji prawa do sądu, a tym samym i prawa do bezstronnego, ustawowego sędziego. Innymi słowy, przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o wyłączeniu sędziego należy odczytywać w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gwarantującym prawo obywateli do rozpatrzenia sprawy przez sąd bezstronny i niezawisły. Bezstronność i niezawisłość służą bowiem realizacji celu, jakim jest rzetelny proces zakończony orzeczeniem niebudzącym wątpliwości z powodu właściwości osoby sędziego. Gwarancję rzetelnego procesu daje tylko niezawisły i bezstronny sąd, ze stojącą na straży sędziowskiej bezstronności instytucją wyłączenia sędziego.