W opracowaniu w sposób syntetyczny zaprezentowano dzieje istniejącego w latach 1945–1950 województwa śląskiego. Początkowo zamierzano przygotować całościową syntezę, obejmującą: ustrój województwa, aktywność społeczną i polityczną oraz gospodarkę. Jednak ze względu na konieczność szczegółowej prezentacji nieopisywanych do tej pory zagadnień musiano ograniczyć się do najważniejszej – zdaniem autorów – sfery działań politycznych. Ponieważ stan badań nad poszczególnymi obszarami działalności politycznej był bardzo nierówny, znacznie rozbudowano opis podziemnej konspiracji i oporu społecznego, ograniczając zagadnienia związane z kształtowaniem się obozu władzy i mobilizacji społecznej w ramach totalitarnego systemu, które zostały już opisane w dostępnych opracowaniach monograficznych na ten temat. Pojawienie się od początku lat dziewięćdziesiątych nowych źródeł, przede wszystkim z zasobu Instytutu Pamięci Narodowej, ale także udostępnionych w całości zespołów partyjnych, wraz z ponowną kwerendą materiałów administracyjnych, pozwoliło na nowe ujęcie wielu zagadnień.