Tom zatytułowany "Wobec króla i Rzeczypospolitej. Magnateria XVI-XVIII wieku" jest pokłosiem czwartej konferencji historyków nowożytnych poświęconej dziejom magnaterii. Konferencje organizował Zakład Historii Nowożytnej w Instytucie Historii Uniwersytetu w Białymstoku.Niniejszy, czwarty tom z cyklu "magnackiego" jest spojrzeniem współczesnych badaczy na rolę magnaterii w polityce, obserwowaną przez pryzmat relacji w stosunku do państwa i do monarchy. Zbiór 35 studiów pióra 36 autorów został podzielony na cztery duże działy, które prezentują: stosunek szlachty i senatorów wobec Rzeczypospolitej i panującego; kwestie związane z kryzysami politycznymi; problem rodu i rodziny w aspekcie mechanizmów funkcjonowania państwa i relacji z królem; rolę magnaterii w wojsku i na urzędach hetmańskich.