Prezentowany tom jest drugą częścią dyptyku przedstawiającego syntetyczny obraz relacji kulturowych Rzeczypospolitej z Europą i odwołującego się przy tym do przedoświeceniowego modelu polaryzacji Europy, wedle osi podziału na Północ i Południe (część pierwsza nosi tytuł "Wśród krajów Północy"). Studia uczonych z ośrodków naukowych Polski, Szwajcarii, Francji, Włoch i Portugalii ukazują Rzeczpospolitą jako uczestnika w dialogu wartości z krajami romańskiego Południa, rejestrują bilateralne związki, badają subtelną materię polskości, jej wizerunku wyłaniającego się z kultur romańskich, analizują modele obcości widoczne w kulturze staropolskiej. Odsłaniają jej obraz jako kultury twórczej, dynamicznej, przyjmującej, ale też transformującej recypowane wartości i nadającej im własne, niepowtarzalne piętno.