Prezentowana rozprawa dotyczy wybranych aspektów dziejów wewnętrznych Rzeczypospolitej, pozwalających ukazać kondycję polityczną rządzących i szlachty. To próba spojrzenia na państwo polsko-litewskie pod kątem polityki, religii, mentalności oraz kultury. Rozdział pierwszy dotyczy szlacheckiej mentalności - silnie zakorzenionej w przeszłości. Takie ujęcie pozwala zrozumieć postawę szlachty i magnatów szczególnie w odniesieniu do polityki.