To pionierska próba pokazania długofalowych trendów w historii "wschodniej" w latach 1939 - 1953, a także refleksja nad funkcjonowaniem - w świadomości zbiorowej - wielu stereotypów i mitów dotyczących przeszłości. Autorzy omawiają m.in. Metody funkcjonowania sowieckiego aparatu władzy, przytaczając szokujące relacje, które pokazują jak bardzo życie sowieckich aparatczyków zdominowane było przez różnego rodzaju patologie i dewiacje - obyczajowe, seksualne, alkoholowe, zmiany gospodarcze i społeczne na wsi kresowej. Pokazano także, w jak różny sposób historycy przedstawiali dzieje Ziem Wschodnich w zależności od narodowej "opcji" : polskiej, ukraińskiej, rosyjskiej, radzieckiej i ideologicznych uwarunkowań.