STUTTHOF - najstarszy i najdłużej istniejący na ziemiach polskich hitlerowski obóz koncentracyjny, założony 2 września 1939 r. Usytuowany 35 km na wschód od Gdańska, u nasady Mierzei Wiślanej, w widłach Wisły i Nogatu. Początkowo więziono w nim polskich działaczy z terenu Wolnego Miasta Gdańska i Prus Wschodnich. Do Stutthofu przywożono również przedstawicieli polskiej inteligencji z Pomorza, północnego Mazowsza, Białostockiego, a także transporty z Warszawy i Lublina. Od 1941 r. Stutthof stał się obozem międzynarodowym, miejscem kaini wielu obywateli Związku Radzieckiego i innych państw. W lecie 1944 r. napłynęły transporty żydowskie z krajów nadbałtyckich i Węgier oraz transporty ludności ewakuowanej po powstaniu warszawskim. Wtedy Stutthof nabrał cech obozu zagłady: czynna była komora gazowa i krematorium. Przez Stutthof i jego 40 podobozów przeszło ponad 120000 więźniów mężczyzn i kobiet, zginęło ok. 80 000. Pieszą ewakuację większości więźniów Stutthofu, rozpoczętą 25 stycznia 1945 r., kontynuowano w marcu i kwietniu tegoż roku. Obóz został wyzwolony 9 maja 1945 r.