Po półwieczu nieobiektywnej i wykorzystywanej propagandowo jednej wizji ruchów lewicowych, w niepodległej III Rzeczypospolitej nastąpiło swego rodzaju „wyparcie” i jednoznacznie negatywne przedstawienie tego rodzaju ruchów społecznych. Lansowana w nowej rzeczywistości politycznej „poprawna” wizja dziejów Polski w XX wieku stała się negatywem tej z okresu tzw. realnego socjalizmu. Po dwudziestu z górą latach rozwoju wolnej nauki można już chyba mówić o polskich dziejach, nie tylko ruchów społecznych i myśli politycznej, bez stygmatu ideologicznej zaciekłości. I choć wciąż mają się dobrze osoby i instytucje nie rozumiejące różnicy między sporem ideologicznym a rzetelnym dziejopisarstwem, to prezentując niniejszy tom mamy nadzieję, że w jakiś skromny sposób przyczyniamy się do nowego otwarcia polskiej historiografii anarchizmu