Spór o panteizm. Droga Spinozy do filozofii i kultury niemieckiej - Józef Piórczyński

Spór, w którym głównymi antagonistami byli Jacobi i Mendelssohn, dotyczył pierwotnie tego, czy Lessing był spinozystą. Usiłowania rozstrzygnięcia tej kwestii prowadziły z natury rzeczy do zasadniczego sporu o filozofię Spinozy. Najpierw dyskusja między Mendelssohnem a Jacobim przebiegała w formie listów i rozpraw przekazywanych sobie nawzajem. Z chwilą publikacji testów Jacobiego „O nauce Spinozy w listach do Pana Mojżesza Mendelssohna” spór staje się publiczny, uruchamiając świadomość i podświadomość niemiecką zakorzenioną w panteizmie i angażując „całe uczone i lubujące się w estetyzmie Niemcy” (M. Grunwald, XIX w.)