Powieść wydana w latach 1956-62. Pomysł dzieła powstał w czasie okupacji. Akcja obejmuje okres od przedednia I wojny światowej do 1947, przenosi się często z miejsca na miejsce, począwszy od ziemiańskich dworów na Ukrainie poprzez metropolie europejskie aż po Warszawę i jej okolice. Biorą w niej udział liczni bohaterowie reprezentujący różne pokolenia i środowiska (od magnatów Bielińskich po proletariuszy Wiewiórskich), których dzieje wyznaczają bogactwo wątków powieściowych. Losy bohaterów, silnie zindywidualizowanych i precyzyjnie nakreślonych (co zachęcało krytyków do poszukiwania ich autentycznych pierwowzorów), zostały ukazane na tle przełomowych wydarzeń historycznych (rewolucja rosyjska, I i II wojna światowa).