Główne problemy poruszane w książce to: specyficzny charakter społeczeństwa Śląska Opolskiego po drugiej wojnie światowej, województwo opolskie na tle kraju przed 1989 r., u progu gospodarki wolnorynkowej, Śląsk Opolski jako pogranicze etnicznokulturowe, w warunkach postępującej demokratyzacji życia. Specyfika regionu jako etnicznokulturowego pogranicza ma wpływ na charakter zmian społecznych i gospodarczych w warunkach demokracji. Zawartość książki ilustruje to, pokazując portret powojennego społeczeństwa, które jest zróżnicowane pod względem historycznych i kulturowych doświadczeń (autochtoni, Zabużanie i osadnicy z centralnej Polski). Unikalność regionu silnie oddziaływała na jego pozycję w kraju i jego funkcjonowanie. Stało się to jasne, szczególnie przez zapewnienie konstytucyjnego wsparcia niepolskim mieszkańcom w Ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także w prawie wyborczym. Dokumenty te zagwarantowały branie współodpowiedzialności za kierowanie transformacją systemu w miejscu zamieszkania.