Niniejsza monografia stanowi owoc pracy wielu uczonych, reprezentujących różne szkoły badawcze oraz bardzo zróżnicowany dorobek i doświadczenie, stąd jej merytoryczny kształt w kwestiach szczegółowych może nie zawsze wydawać się w pełni koherentny. Pozostaje jednak nadzieja, że wspólny cel „reinterpretacji po dwudziestu latach” przebija w jej strukturze i ogólnym wydźwięku. Chodziło bowiem nie tyle o stworzenie linearnego konstruktu, lecz raczej o ukazanie wielowymiarowego procesu w różnych aspektach tematycznych. Stąd też obok kluczowych dla niniejszego projektu analiz stosunków podmiotów powstałych po rozpadzie ZSRR znaleźć można studia dotyczące wewnętrznej transformacji ustrojowej krajów spoza granic dawnego ZSRR, a nawet próbę reinterpretacji o charakterze kulturowym.