Po powstaniu listopadowym w dawnej królewskiej Puszczy Białowieskiej odchodzi w przeszłość rodzimy wzorzec ochrony i tradycyjnego użytkowania lasu. Ostatnia pierwotna puszcza strefy umiarkowanej Europy staje się przedmiotem rozbieżnych celów i interesów władz carskich – chęć zachowania żubrów i unikalnej przyrody zmaga się z próbami wyrębów olbrzymich zasobów drewna. Książka prezentuje oficjalne raporty, publikacje naukowe, relacje z podróży, wspomnienia i artykuły polemiczne z lat 1831‑1863 dotyczące Puszczy Białowieskiej. Teksty zostały opatrzone biogramami autorów, naukowym komentarzem i oryginalnymi ilustracjami z epoki.