Antologia zawiera teksty obrazujące spory i dyskusje społeczne, polityczne i literackie na łamach "Przeglądu Tygodniowego", "Niwy", "Opiekuna Domowego", "Prawdy" i in. Znajdują się tu niemal wszystkie najważniejsze artykuły z lat 1860-1900 przedstawiające główne założenia programowe pozytywizmu, mówiące o emancypacji kobiet, ukazujące spory o tradycję i nowe rozumienie patriotyzmu. Zaprezentowano wypowiedzi najbardziej charakterystyczne, ilustrujące zróżnicowanie poglądów i postaw autorów.