Cesarstwo Rzymskie, po przezwyciężeniu kryzysu w III wieku po Chrystusie, wkroczyło w kolejne stulecie jako państwo ponownie zjednoczone i zreformowane, mające szansę na skuteczne rozwiązanie pozostałych po latach wojen problemów i osiągnięcie trwałej stabilizacji. Mimo to w ciągu nowego stulecia doszło do przełomowej przemiany religijnej. Oficjalne uznania chrześcijaństwa wymusiło gruntowne zmiany w sferze politycznej, kulturalnej, społecznej, a nawet częściowo gospodarczej. Szczególne zainteresowanie autora wywołał problem przemian religijnych i kulturowych w zachodnich prowincjach Cesarstwa. Ta zmiana nie tylko przekształciła na zawsze wiele instytucji Imperium, ale była na tyle znacząca, że doprowadziła do katolicyzacji napływających na teren państwa rzymskiego plemion germańskich, a następnie do przyjęcia przez nie elementów kultury grecko-łacińskiej, co zakończyło się po wiekach powstaniem współczesnych narodów: Francuzów, Włochów, Hiszpanów, Anglików, Portugalczyków…