Tematem książki jest problem polskości jako sytuacji, która określa mieszkańca „,tego kraju” od najwcześniejszego dzieciństwa poprzez dom rodzinny, miejsce zamieszkania, pierwsze lektury, pomniki sztuki. Wszystko to, co składa się na otaczającą nas ikonosferę formowaną od stuleci, aż po najbardziej aktualne przemiany i wydarzenia, które niesie dzień dzisiejszy. Tu leży źródło naszego „sarmackiego” poczucia odrębności, ale również i tego wszystkiego, co łączy nas z Europą i światem, z całością kosmosu, którego cząstkę stanowimy - barwy, smaki i zapachy, słowa i miejsca, myślowe i wyobrażeniowe stereotypy, które nas ukształtowały i w których się odnajdujemy (albo i nie - powiada autor. „Bo jest taka sytuacja”).