Przedmiotem zawartych w książce analiz jest rozpatrywany na tle przemian społeczno-kulturowych końca XIX i początku XX wieku fenomen religijny zaistniały na historycznych ziemiach polskich – fenomen swoisty dla Europy Środkowowschodniej, zasadniczo odmienny od zaznaczających się w tym czasie na Zachodzie procesów laicyzacji i dechrystianizacji. Celem opracowania jest ukazanie roli religii chrześcijańskiej w rozwoju polskiej kultury u schyłku okresu niewoli narodowej. W badaniach uwzględnione zostały zarówno twórczość kulturalna, jak i poziom świadomości, a więc postawy, zachowania i przejawy życia religijnego całej społeczności wierzących.