Tom ukazał się w serii «Konfrontacje Historyczne». Zamierzeniem autorów i redakcji było pokazanie dojrzałego i późnego średniowiecza polskiego z wielu dopełniających jego obraz punktów widzenia. Jak pisze w przedmowie prof. A. Gieysztor "Z jednej strony jest to spojrzenie kilkunastu autorów*, znawców złożonego i bogatego przedmiotu, którzy przedstawiają Czytelnikom własne jego widzenie, często różniące je od innych, reprezentowanych zarówno przez dawnych, jak i współczesnych badaczy historii narodowej, co nadaje książce ton polemiczny, dyskusyjny. Z drugiej zaś strony jest to zestawienie dziejów polskich z dziejami sąsiadów bliższych i dalszych, szukanie analogii i kontrastów, pozwalających na wskazania miejsca Polski w ówczesnej, a może i dzisiejszej Europie".