Ta pierwsza tego typu publikacja w języku polskim, będąca „znakomitym studium poświęconym uniwersytetom europejskim“ (prof. S. A. Porębski, Warszawa/UKSW), przedstawia genezę, ewolucję i konkretyzację idei uniwersyteckiej na tle historycznym w średniowiecznej Europie (z uwzględnieniem Fundacji al-Azharu w Kairze z r. 988), omawia jej przeróżne formy instytucjonalno-organizacyjne, daje typologiczną charakterystykę poszczególnych uniwersytetów, poczynając od bolońskiego modelu Universitas Scholarium a kończąc na praskim Studium Generale jako zlepka różnych typów uniwersyteckich, będącego kolebką szeregu uniwersytetów europejskich (Wiedeń, Heidelberg, Kolonia, Erfurt, Kraków, Lipsk). Walor użytkowy kompendium M. Markowskiego uwypukla bardzo obszerna bibliografia (s. 291-351), tablica chronologiczna (352-362) oraz skorowidze (imion i nazwisk: 363-381; miejscowości: 382-388; rzeczowy: 389-401).