Oświęcim Nieznany - Stanisław Kłodziński, Jan Masłowski

Przez przeszło czterdzieści lat od czasu istnienia hitlerowskich obozów koncentracyjnych bibliografia prac dotyczących tego tematu urosła do rozmiarów potężnej książki. Wydawało by się więc, że obecnie niewiele można dodać nowego, pisząc o tamtych czasach. Tak jednak nie jest. Sposób pisania o obozach na przestrzeni owych czterdziestu lat uległ zasadniczym zmianom. W pierwszym okresie, bezpośrednio po wojnie, pisano przede wszystkim o cierpieniu, torturach, śmierci, zdeptaniu godności człowieka. Był to spontaniczny wybuch protestu, bólu, gniewu i chęci utrwalenia, pokazania światu zła, zbrodni hitlerowskich. Po tym okresie, nazwijmy go emocjonalnym, wypowiedzi zarówno w opracowaniach, jak i wspomnieniach poczęły nabierać charakteru bardziej refleksyjnego, uwydatniać szczegóły dotąd nie opisywane. Z biegiem lat nad postawą emocjonalną poczęła górować postawa racjonalna. Nadszedł więc czas pełnej wszechstronnej dokumentacji życia obozowego (...).