Obrazy i barwy: o wynalazkach i życiu Jana Szczepanika - Anna Pragłowska

Jan Szczepanik (13 czerwca 1872 Rudniki k/Mościsk - 18 kwietnia 1926 Tarnów). Wielki wynalazca o wszechstronnych zainteresowaniach i genialnej intuicji. Autor licznych patentów z różnych dziedzin techniki nazywany „polskim Edisonem”. Światowy sukces przyniosły mu wynalazki tkackie (1896), które unowocześniły przemysł włókienniczy - automatyczne tkanie obrazów. Za tkaninę kuloodporną Jan Szczepanik otrzymał Order Izabeli Katolickiej (1902). Jako autor patentu na telektroskop (1897) Szczepanik uzyskał miano prekursora telewizji. W roku 1899 wynalazca opatentował małoobrazkowy film kolorowy i skonstruował do niego kamerę. Metodę Polaka wykorzystały firmy Kodak (1928) i Agfa (1932). Jan Szczepanik jest autorem pierwszych barwnych fotografii otrzymywanych metodą addytywną, w latach 1906 - 1914 uzyskał patenty na: fotografię w barwach naturalnych, trójbarwny raster do fotografii barwnej, kolorymetr, rastrowe płyty barwne do fotografii „Veracolor”, barwoczuły papier fotograficzny „Utopapier”. Polakowi przyznane zostało pierwszeństwo w opracowaniu metody „płowienia” („Ausbleichverfahren”). Joseph Eder autor „Historii fotografii” podkreślił, że dzięki wynalazkom świadczącym o genialności, Jan Szczepanik odegrał ważną rolę w rozwoju fotografii. „Polski Edison” w roku 1914 uzyskał patent na film dźwiękowy. Uznanie i rozgłos w skali światowej zyskał system filmu barwnego Jana Szczepanika (patenty w latach 1918 - 1925). Oprócz opracowania metody filmu w barwach naturalnych Szczepanik skonstruował aparaty do zdjęć i projekcji filmu barwnego (trzy modele kamer i dwa modele projektorów). Wynalazek był od razu stosowany w praktyce. Genialna inwencja nie stała się źródłem sukcesu finansowego. Wynalazca o duszy artysty nie miał talentu do realizacji przedsięwzięć finansowych. W walce o zwycięstwo prekursorskich wynalazków w dziedzinie fotografii barwnej i filmu kolorowego brak kapitału utrudnił Szczepanikowi rywalizację z europejskimi i amerykańskimi konkurentami. To przyczyniło się do tego, że został zapomniany. 140. rocznica urodzin genialnego samouka stała się okazją do przypomnienia jego osobowości i wynalazków, które w ogromnym stopniu wpłynęły na kształt współczesnego świata.