Studium zawiera próbę odmiennego niż dotychczasowe, komplementarnego wobec nich spojrzenia na miejsce myśli gnostyckiej w kulturze przełomu XIX i XX wieku. Podstawowa teza rozprawy brzmi: idee gnostyckie dają się odnaleźć w doświadczeniu nowoczesności, którego krystalizacja w kulturze polskiej przypada na przełom XIX i XX wieku. Można zaryzykować nawet twierdzenie dobitniejsze: gnostycyzm stanowi – choć nieczęsto bywa przywoływany wprost – jeden z z filozoficznych filarów myśli współczesnej.