Niemcy w Polsce w XX wieku - Dariusz Matelski

Książka jest pierwszą w historiografii (nie tylko polskiej) próbą syntezy dziejów mniejszości niemieckiej na ziemiach polskich w XX wieku. Jest dziełem historyka i archiwisty, który w umiejętny sposób wykorzystuje także metody badawcze nauk społecznych (socjologii i politologii). Praca, oparta na szerokiej podstawie źródłowej, konstruuje obszerny obraz mniejszości niemieckiej w Polsce na tle stosunków niemiecko- polskich w XX wieku. Wbrew dotychczasowym przedstawieniom tematu autor rezygnuje z szukania dowodów na istnienie "V kolumny" Niemców w Polsce; nie próbuje także interpretować świadomości istniejącej wśród mniejszości niemieckiej w Polsce oraz jej patriotycznych przejawów jako oznak i przykładów wielkoniemieckiego nacjonalizmu. Za pomocą jasnych sformułowań stara się opisać różnorodne formy współżycia Polaków i Niemców. Sięganie do historycznych wydarzeń sprzed I wojny światowej i ukazywanie faz długiego pokojowego współżycia Polaków i Niemców nadaje pracy walor obiektywizmu.