Zawarte w książce rozprawy uczonych lubelskich historyków, archeologów, archiwistów i bibliotekarzy, obejmują szeroki zakres problematyki dziejów Polski, ze szczególnym uwzględnieniem spraw wyznaniowych i kultury. Stanowią rezultat uprawianej od dawna w środowisku lubelskim, zwłaszcza w Instytucie Historii UMCS, problematyki pogranicza, głównie polsko ruskiego. Obok zagadnień o zasięgu krajowym i europejskim znalazły się również prace dotyczące przeszłości Lublina i Lubelszczyzny. Publikacja dedykowana jest profesorowi Ryszardowi Szczygłowi, zasłużonemu badaczowi miast polskich doby przedrozbiorowej oraz dziejów późnośredniowiecznych południowo wschodniej Polski.