Miasto poetów. Studia i szkice - Franciszek Ziejka

Podniesiony do rangi stolicy Królestwa Polskiego za czasów Piastów, Kraków stał się prawdziwą perłą w polskiej koronie. Sława jego wkrótce przekroczyła granice Polski, ściągając przybyszy z niemal wszystkich zakątków Europy. Szczególnie szczęśliwe lata przeżywał podwawelski gród za czasów ostatnich Jagiellonów. Dzięki geniuszowi licznych artystów włoskich, a także niemieckich i polskich, przyjął on w pierwszej połowie XVI wieku kształt jednej z piękniejszych metropolii Europy. Podkreślał jego urodę ówczesny jego mieszkaniec, jeden z najwybitniejszych pisarzy i uczonych staropolskiej doby, Marcin Kromer. Z dumą pisał w swej popularnej w całej Europie pracy Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzplitej Królestwa Polskiego, że "Najznakomitszym miastem [Królestwa Polskiego] jest Kraków, leżący w Małopolsce, siedziba królów i stolica królestwa, która zarówno wspaniałością i obronnością budowli prywatnych i publicznych, jak i bogactwem wszelkich rzeczy potrzebnych człowiekowi do wyżywienia i utrzymania schludnej czystości oraz obfitością egzotycznych towarów, handlem, rozmiarem udogodnień w codziennym zyciu, liczbą mieszkańców, swą kulturą i ogładą łatwo zapewnia sobie pierwsze miejsce i śmiało może współzawodniczyć ze sławnymi miastami Niemiec i Italii".