MARCJALIS (Marcus Valerius Martialis; ok. 40-104 n.e.), który później zasłynął jako autor epigramów i wpro- wadził ten gatunek poetycki na wyżyny rozwoju artystycznego, tworzył wiersze już w młodości, ale te pierwsze utwory zaginęły. Za najwcześniejsze jego dzieło (lata 80. pierwszego stulecia n.e.) uchodzi zatem zbiór epigramów znany jako Epigrammaton liber (Księga epigramów) lub Spectaculorum liber (Księga widowisk) – kolekcja 36 krótkich utworów sławiących igrzyska zorganizowane przez cesarza Tytusa na inaugurację amfiteatru Flawiuszów, zwanego później Koloseum, budowli uważanej za jeden z cudów świata i symbol Wiecznego Miasta.