Język i religia Luzytanów. Studium historyczno-porównawcze - Krzysztof Witczak

Celem pracy jest opracowanie wszystkich pozostałości, zwłaszcza epigraficznych, tzw. luzytańskiego języka, który był używany w czasach antycznych na obszarze Luzytanii (obec. Portugalia) i na sąsiednich terenach. Luzytańskie inskrypcje odnalezione w Cabeco de Fráguas, Lamas de Moledo oraz Arroyo de la Luz są prezentowane i obszernie dyskutowane. Proponowana jest także interpretacja tzw. "quasi-luzytańskich" inskrypcji. W pracy przytoczono podstawowe dane na temat języka luzytańskiego, przedstawiono jego fonologię, fleksję i składnię. Ze szczególną dbałością opisano i objaśniono słownictwo języka luzytańskiego, zachowane w antycznych inskrypcjach i w nazwach własnych z terenu Luzytanii, a także rekonstruowane na bazie współczesnych języków iberoromańskich. Podkreślono podobieństwa i rozbieżności pomiędzy leksyką luzytańską i celtycką. Objaśniono także pozycję tego języka w obrębie indoeuropejskiej rodziny językowej: luzytański nie należy do grona języków celtyckich, ale zajmuje osobne miejsce wśród języków zachodnioindoeuropejskich. W pracy zrekonstruowano panteon bóstw luzytańskich na bazie literackich i epigraficznych źródeł, a także omówiono elementy dawnych indoeuropejskich wierzeń zachowane w religii Luzytanów. Przedyskutowano ponadto niektóre aspekty prehistorii Luzytanów, zwłaszcza te związane z ekspansją ludów indoeuropejskich na zachód Europy. Praca jest pierwszą naukową monografią języka luzytańskiego.