Islam. Między herezją a ortodoksją - Elżbieta Wnuk-Lisowska

Islam, religia wyznawana przez ponad miliard trzysta milionów osób, na ogromnym i zróżnicowanym terytorium przybiera różne formy. Wyraźnie zarysowuje się rozdźwięk między stanowiskiem alimów, muzułmańskich uczonych, a codziennymi praktykami religijnymi ludności. Opuszczając pustynię, wychodząc poza miejsce swoich narodzin, islam zderzył się z odmiennymi, wielkimi cywilizacjami i rozmaitymi pomysłami duchowej realizacji. W tym, co niektórzy ulemowie nazwaliby herezją, kryje się bogactwo i różnorodność islamu. Setki lat kontaktów muzułmanów z mieszkańcami Indii, Indonezji czy Afryki nie pozostały bez znaczenia. Oba obszary religijne – stary i nowy – czerpiąc ze swoich zasobów, na nowo opowiadały swoje mity, przeformułowywały kosmologię. W rezultacie znajdziemy w islamie wierzenia ludowe i zwyczaje innych tradycji religijnych. Przykładem może być choćby animizm i praktyki związane z kultem przodków w Indonezji, mocno zakorzeniony (zwłaszcza w Bengalu) piryzm, powszechne przekonanie o skuteczności działań i zabiegów magicznych oraz pielgrzymowanie do grobów obecne niemal we wszystkich krajach muzułmańskich.