Książka jest próbą wyjścia poza stereotypy pojęć teorii spisku, które grożą przyjęciem uproszczonych założeń badawczych. Prezentuje ujęcia, w świetle których tzw. myślenie teoriospiskowe mogłoby być postrzegane jako swoiste odgałęzienie nowożytnego racjonalizmu, konsekwencja modernistycznego przekonania o poznawczych możliwościach rozumu ludzkiego, wyraz narodzin nowożytnej koncepcji nauki oraz nowożytnej idei ludzkiej podmiotowości, aspekt laicyzacji filozofii dziejów i historiografii, przejaw nowoczesnej i politycznie niezbywalnej mitologizacji zjawisk społecznych. Jak podkreślają badacze historii społecznych wyobrażeń, w ostatnich dziesięcioleciach XVIII i na początku XIX wieku spisek stał się jedną z podstawowych kategorii wyjaśniania zjawisk nie tylko politycznych.