Czwarty tom nie domyka `Historii Polski w wieku XIX`. On ma otwierać nowe dyskusje nad tymi historiami, nad ich znaczeniem w wielu istotnych, rzadko dotąd wydobywanych kontekstach. Najlepsi w skali światowej specjaliści zapraszają tutaj do refleksji nad miejscem i rolą dziejów Polski XIX stulecia w historii Żydów (Theodore Weeks), w rozwoju nowych `projektów narodowych` Ukrainy, Białorusi i Litwy (Rimantas Miknys), w kontekście przemian Europy Środkowej czy `habsburskiej` (Maciej Janowski). Radosław Żurawski vel Grajewski odczytuje na nowo sensy polskich emigracji, a Bolesław Orłowski odkrywa - po raz pierwszy w syntezach naszej historii tak obszernie - wkład polskiej myśli technicznej w cywilizację wieku pary i elektryczności. Anna Barańska daje pionierską interpretację duchowej i instytucjonalnej funkcji Kościoła katolickiego w historii Polski pod zaborami. Tak, razem z poprzednimi trzema tomami naszej serii, odsłaniają się, mam nadzieję, nowe horyzonty rozmowy o polskiej przeszłości, o doświadczeniu życia bez własnego państwa, o wieku wielkiej zmiany - o długim XIX stuleciu.