Epoka omawiana w niniejszym tomie charakteryzuje się generalnie brakiem własnej państwowości, a w związku z tym i armii narodowej. Na przestrzeni przeszło 140 lat tylko Księstwo Warszawskie, rok 1830-1831 oraz II Rzeczpospolita (częściowo też Królestwo Polskie) to okresy, gdy istnieje suwerenne państwo polskie i armia polska. Jednak przez ponad 100 lat niewoli przewija się nieustannie myśl odbudowy państwowości i odradza się idea odbudowy siły zbrojnej. Tak było w epoce Legionów J.H. Dąbrowskiego, takie myśli snuli członkowie Wielkiej Emigracji oraz przywódcy wszelkich spisków i prób powstańczych do roku 1863...