Istotnym elementem zapoczątkowanej w 1989 roku transformacji ustrojowej i społeczno-gospodarczej było przywrócenie samorządu terytorialnego. W miejsce terenowych organów administracji publicznej i scentralizowanego systemu ich finansowania pojawiły się zdecentralizowane struktury, prowadzące własną i niezależną od wtadz centralnych gospodarkę finansową. Obowiązkiem każdej gminy stało się gromadzenie środków publicznych i ich rozdysponowanie na określone w przepisach prawa zadania. Powołanie w 1999 roku powiatów i województw spowodowało, że w „terenie" zaczęły funkcjonować trzy niezależne od siebie i władz centralnych szczeble samorządu terytorialnego prowadzące samodzielną gospodarkę finansową.