Opracowanie źródłowe, które czytelnik otrzymuje do rąk, dzięki niezwykle cennej inicjatywie Macieja Sobieraja, pracownika lubelskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, to materiał ilustrujący walkę polityczną oraz ideologiczną, jaka toczyła się w Polsce i na świecie w XX wieku. Po dwóch stronach barykady znaleźli się ludzie reprezentujący odmienne systemy polityczne: totalitarny i ten, który jest oparty o wartości właściwe cywilizacji zachodniej. W tej konfrontacji zwyciężyła dziś tradycja zachodnia, której wybitnymi obrońcami byli między innymi pracownicy polskiego wywiadu.Jan Stanisław CiechanowskiZe względu na położenie geostrategiczne państwa, działalność Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego ukierunkowana była na kraje graniczące z Polską, a więc Niemcy, Rosję sowiecką, Czechosłowację i Litwę. Polska niepodległa ukształtowała swoje granice w toku wojen i powstań w latach 19181923, prowadzonych ze wszystkimi swoimi sąsiadami. Wiedza wywiadowcza była niezbędna do podejmowania politycznych i wojskowych decyzji, podobnie jak zwalczanie działalności obcych wywiadów, przede wszystkim na gruncie wojskowym, ale także wspomaganie działalności cywilnych komórek kontrwywiadowczych. Rząd II Rzeczypospolitej Polskiej doskonale zdawał sobie sprawę, że obcy wywiad wykorzystuje do zbierania informacji nie tylko swoje przedstawicielstwa dyplomatyczne (bo to stanowiło standard), ale przede wszystkim licznie reprezentowane w Polsce mniejszości narodowe, jak również w przypadku Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich zdelegalizowaną Komunistyczną Partię Polski (KPP), a na wschodnich terenach Komunistyczną Partię Zachodniej Białorusi i Komunistyczną Partię Zachodniej Ukrainy.Maciej Sobieraj