Dziewczynko, roznieć ogieniek - Martin Šmaus

Książka "Dziewczynko, roznieć ogieniek", laureatka dwóch nagród literackich, jest wynikiem fascynacji autora losami Romów we współczesnym świecie (tytułem jest pierwszy wers starej cygańskiej pieśni). Jest to opowieść o tragicznych losach romskiego chłopca, który beznadziejnie usiłuje znaleźć swoje miejsce na świecie gdzieś pomiędzy zapadłą górską wioską na wschodnich krańcach dawnej Czechosłowacji a wielkimi miastami obu nowych państw. Książka mówi o odwiecznych ludzkich dylematach: o granicach wolności, o tym, co jest w życiu najważniejsze, a także o poszukiwaniu, znajdowaniu i stracie. Autor z niezwykłym wyczuciem ukazuje specyfikę mentalności Romów oraz przyczyny i skutki rozpadu ich tradycyjnego społeczeństwa – bo pierwszym krokiem do tolerancji jest poznanie i zrozumienie. Wciągająca, burzliwa fabuła jest sugestywnym nośnikiem ważnego przesłania: że mur, który oddziela nas od wszelkiej odmienności, nosimy w sobie.