Rozpoczęty w roku poprzedzającym I wojnę światową "Dziennik metafizyczny" stanowi (...) odbicie codziennej walki o wydobycie się z filozofii uniwersyteckiej ku personalizmowi, zarysowanemu przez amerykańskiego myśliciela Royce'a, a następnie walkę o wyzwolenie z kategorii Royce'a. W tym sensie "Dziennik" jest dziełem podstawowym, stanowiącym klucz do zrozumienia treści i formy Marcelowskiej myśli.