Fizyka współczesna, wykorzystując poznane już prawa, pozwala - w oparciu o wyniki eksperymentów i obserwacji - odtworzyć stan materii w odległych epokach. Zarazem dzisiejszy stan fizyczny materii, jej struktura, od galaktyk począwszy, a na cząstkach elementarnych kończąc, staje się takim samym materiałem źródłowym dla historyka dziejów materii, jak akta, listy, kroniki, wykopaliska - dla historyka dziejów ludzkości.