"Dzieciństwo Tomka" jest opowieścią o chłopcu wrażliwym, potrzebującym stanowczej i serdecznej ręki, który w środowisku domowym czuje się do głębi nieszczęśliwy. Życie w dworku wiejskim, wśród bon i guwernantek, z jednej strony nadmiernie rozpieszczało dziecko, a z drugiej zaś żyło ono w ciągłym strachu przed twardą ręką ojca, który za pomocą żelaznej dyscypliny i chłosty chciał wywrzeć wpływ na chłopca i zaznaczyć swą rodzicielską władzę.