Cmentarz garnizonowy w Toruniu - Sylwia Grochowina, Magdalena Niedzielska

Dawny cmentarz garnizonowy jest szczególnym "miejscem pamięci" w historii i krajobrazie Torunia. Jedynie czysto techniczną jest dzisiejsza, widoczna na bramie nazwa, określająca cmentarz przy ul. Grudziądzkiej 18-20 jako "Cmentarz Komunalny nr 1", odnosi się ona bowiem wyłącznie do obecnego statusu prawnego jako własności miasta. Niezależnie od zmieniających się państwowości i dysponentów cmentarzem garnizonu twierdzy toruńskiej - i aczkolwiek do 1920 r. stacjonował w niej załoga pruska, a następnie polska, w okresie II wojny światowej ponownie armia niemiecka, funkcja cmentarza zasadniczo nie zmieniała się. Owa stałość w zmienności czyni z dawnego cmentarza garnizonowego w Toruniu obiekt interesujący pod względem historycznym, poprzez losy pochowanych na nim żołnierzy i osób cywilnych ukazujący złożona polityczną i kulturową przeszłość miasta i ziem pomorskich. |Aspekt wojskowy nie jest przy tym najważniejszy i raczej budzi refleksję nad sensem wojny, widzianym w takim miejscu w sposób szczególny.