Budownictwo ludowe na Podhalu - Władysław Matlakowski

Władysław Matlakowski z wykształcenia był lekarzem. Poświęcony swej pracy, nie zważając na własne zdrowie, opublikował ponad sto prac z zakresu medycyny. Przemęczony organizm miał obniżony próg odporności. Matlakowski zachorował na gruźlicę. Dla podratowania zdrowia postanowił zmienić klimat i wyjechał do Zakopanego. Tam rozpoczęła się jego wielka fascynacja kulturą zakopiańską. Naukowe zacięcie skłoniło go do napisania pracy poświęconej budownictwu podhalańskiemu, z ujęciem jego piękna oraz odrębności. Już pod koniec XIX wieku autor zauważył, że podhalańskia kultura, w tym gwara, ulegają zanikowi, a młodzi ludzie nie są zainteresowani podtrzymywaniem tradycji i specyfiki języka. Stąd, na końcu publikacji umieszczony jest mały słowniczek, tyczący się budownictwa. Z wielkim pietyzmem Matlakowski opisuje najpierw sposób budowania wsi, jej organizacji przestrzennej. Przechodzi potem do domostw, sposobów budowy chałup, rozplanowania pomieszczeń, aby finalnie zagłębić się w szczegóły techniczne, jak choćby sposób ciosania łącznia belek, czy krycia dachu.