"Prus nie ma biografii, należy do najszczelniej zakonspirowanych pisarzy, bo nawet jego oczy na portretach kryją się za ciemnymi szkłami" - napisał w 25-tą rocznicę śmierci Prusa Tadeusz Boy-Żeleński. Od tamtego czasu badania nad życiem pisarza znacznie się rozwinęły, a przecież spostrzeżeniu Boya nie sposób i dzisiaj odmówić racji: biografię Prusa tworzą przede wszystkim fakty literackie, jego wystąpienia publicystyczne i beletrystyczne.