Białowieża - moja miłość - Piotr Zaborny

O Białowieży i Puszczy Białowieskiej napisano już wiele tekstów naukowych, popularno-naukowych i literackich. Na ich temat wydano też szereg wspaniałych albumów i przewodników, namalowano sporo obrazów oraz zrealizowano kilkadziesiąt filmów dokumentalnych. A mimo to w księgarniach i bibliotekach brak jest całościowej, popularnej książki dla zwykłego czytelnika, który nie ma wykształcenia przyrodniczego, nie chce poznawać statystyk gospodarczych, ani zagłębiać się w szczegóły rozwoju kornika czy gryzoni puszczańskich. Nie ma książki, która zawierałaby historię i dzień współczesny Puszczy, żubra i Białowieży oraz teksty literackie na ich temat. Dla nich właśnie przygotowałem tę skromną książeczkę. Nie jest ona oryginalnym dziełem, bowiem wykorzystałem w niej istniejące opracowania i utwory literackie, wybierając z nich najciekawsze fragmenty lub wydobywając informacje o Puszczy Białowieskiej, żubrze i Białowieży. Przy pisaniu części historycznej wykorzystałem ważniejsze opracowania na ten temat, w tym monografię Ottona Hedemanna „Dzieje Puszczy Białowieskiej w Polsce przedrozbiorowej”, wydaną w 1939 roku (niedawno wznowioną w formie reprintu) i uzupełniające ją prace: Jana J. Karpińskiego „Puszcza Białowieska”(Warszawa 1977) Edwarda Więcki „Puszcza Białowieska”(Warszawa 1984), „Park Narodowy w Puszczy Białowieskiej” pod redakcją J. B. Falińskiego (Warszawa 1968), „Moje spotkanie z żubrami” pod red. E. Jabłońskiej (Białowieża 2004)(zawiera wspomnienia pracowników rezerwatu żubra i teksty literackie), Piotra Bajki „Białowieża - zarys historii” (Białowieża 2001). Wiele nowych informacji o dziejach i stanie obecnym Puszczy zawierają książki Aleksandra W. Sokołowskiego „Lasy Puszczy Białowieskiej” (Warszawa 2004) i Simony Kossak „Saga Puszczy Białowieskiej” (Warszawa 2001) oraz opracowania naukowe pracowników Zakładu Badania Ssaków PAN w Białowieży, których wykaz daję w Bibliografii. Dużo dały mi rozmowy ze współczesnymi badaczami Puszczy i białowieskimi kolegami szkolnymi. Wszystkim im dziękuję za nie. Zainteresowani wizualną stroną Puszczy mają do dyspozycji liczne (wydane niedawno) albumy i przewodniki. Są one pięknie wydane, pełne kolorowych zdjęć puszczy, zwierząt, zwłaszcza żubrów, np. J. Raczyńskiego i A. Stachurskiego „Żubr” (Olsztyn 2003), zabytków architektury, np. L. Nowackiego „Śladami kolonizacji wielkiej puszczy” (Białowieża 2004) i ciekawych ludzi. Bogaty materiał informacyjno-ilustracyjny zawierają przewodniki turystyczne Amelii Kaweckiej „Park pałacowy” (Białowieża 1999), Andrzeja Antczaka „Puszcza Białowieska i okolice” (Białystok 2006) oraz Cz. i G. Okołowów „Białowieski Park Narodowy”. Korzystając z pieniędzy unijnych, Urząd Gminy Białowieża wydał w dużych nakładach dwa piękne foldery, które przekazuje nieodpłatnie zainteresowanym osobom. Noszą one tytuły: „Zwiedzamy Puszczę Białowieską”(wydany przy współpracy z władzami administracyjnymi rejonu (powiatu) Prużany Republiki Białorusi) i „Miejsca pamięci w Puszczy Białowieskiej”. Dzięki uprzejmości córki Jana J. Karpińskiego zamieszczam w niniejszej książce najciekawsze fragmenty publikacji Profesora „Puszcza opowiada” (Warszawa 1951) i „Wycieczka do puszczy” (Warszawa 1960). Warto je udostępnić, ponieważ nie ma ich nawet w białowieskiej bibliotece. Godne przypomnienia są także teksty przedwojennego współpracownika prof. Karpińskiego Romana Jasińskiego, zawarte w książce „Pieśń puszczy” (Katowice 1972), fragmenty prozy Igora Newerlego poświęcone Białowieży, zawarte w „Chłopcu z Salskich Stepów”i „Zostało z uczty Bogów” oraz opowiadanie Olgi Szurkowskiej „Paraska” (z tomu „Paraska i inne opowiadania” Białystok 2003). Z tekstami R. Jasińskiego miałem kłopot, ponieważ w żaden sposób nie mogłem dotrzeć do jego spadkobierców. W tej sytuacji omawiam jego wspomnienia, włączając ich ciekawsze fragmenty. Książkę ubarwiają wiersze Pawła Heintscha, Juliana Ejsmonda, Borysa Russko, Heleny Aniszewskiej i Kiry Waszkiewicz-Hakuby oraz liczne zdjęcia archiwalne i współczesne. Spośród nich na szczególne podkreślenie zasługują rysunki na temat Puszczy zamieszczone w pięknie wydanej w 1903 r. w Petersburgu książce G. Karcowa Biełowieżskaja puszcza. Książkę otwiera fragment opisu puszczy (zapewne Białowieskiej) pióra Adama Mickiewicza, znajdujący się w epopei narodowej Pan Tadeusz, uzupełniony rysunkiem Michała Andriolliego, prezentującym polowanie na niedźwiedzia w literackiej puszczy podsoplicowskiej. Do tradycji Soplicowa i okolic nawiązuje wygląd i nazewnictwo hotelu Soplicowo w Białowieży, znajdującego się przy wjeździe z Hajnówki do Białowieży, ale nie przez wieś Budy. Wykaz ważniejszych publikacji o Puszczy, żubrze i Białowieży przedstawiam na końcu książki. Książka ma skromną szatę graficzną (niewiele w niej zdjęć kolorowych), ponieważ wydaję ją własnym sumptem. Nie udało mi się wzbudzić zainteresowania jej wydaniem Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych ani białostockiej firmy edytorskiej, która pięknie wydała przewodnik A. Antczaka. Poniosłem też niepowodzenie w pozyskaniu sponsorów i reklamodawców, chociaż nie chciałem pieniędzy za reklamę, a jedynie oczekiwałem wzięcia książki do sprzedaży. Wynika to zapewne z nieznajomości mojego nazwiska i braku daru przekonywania współczesnych biznesmenów. Życzliwy dla mojego przedsięwzięcia okazał się właściciel Hotelu „Żubrówka” oraz Wójt Gminy Białowieża. Widać, że pierwsze pokolenie polskich biznesmenów nie wierzy w siłę książek, chociaż przetrwają one wieki (także w wersji elektronicznej). Bardziej ufają w skuteczność reklamową folderów i ulotek o swoich firmach, dlatego nie wsparły niepewnego przedsięwzięcia edytorskiego, jakim niewątpliwie jest niniejsza książka. Mimo to, mam nadzieję, że książka zaciekawi tych, którzy pokochali Puszczę bezinteresowną miłością.  

data wydania

2008 (data przybliżona)

ISBN

9788389850974

liczba stron

283

język

polski